kolejnictwotlo

Kolejnictwo

Pierwszy pociąg pojawił się w Iławie w grudniu 1872 roku. To wtedy, w ramach budowy kolei toruńsko-wystruckiej, oddano do użytku odcinek łączący Jabłonowo Pomorskie z Ostródą. Iława, zamieszkiwana zaledwie przez 3,5 tysiąca osób, zyskała w ten sposób bezpośrednie połączenie z Berlinem, a w kolejnym roku, gdy linia stała się w całości przejezdna, z Wystrucią i Królewcem.

golebienews1907W czasie, gdy dobiegały końca prace związane z budową kolei toruńsko-wystruckiej, rozpoczęto przygotowania do budowy linii łączącej Malbork z Mławą, którą ukończono w 1876 roku. Iława zyskała kolejowe połączenie z Gdańskiem, ale także, poprzez nadwiślańską linię kolejową, z Warszawą i Lublinem. Obie linie – toruńsko-wystrucka i malborsko-mławska – skrzyżowały się w odległości około trzech kilometrów na południowy wschód od zabudowań Starego Miasta. Iława stała się w ten sposób liczącym w systemie transportowym państwa pruskiego węzłem kolejowym. Kwitł ruch pasażerski i towarowy, a kolej zaczęła wywierać znaczny wpływ na rozwój gospodarczy i ludnościowy Iławy. W ciągu kolejnych trzydziestu lat liczba mieszkańców miasta uległa potrojeniu. Iława intensywnie rozbudowywała się w kierunku południowym. Rozwijało się też budownictwo kolejowe. Obie linie – co należy wyraźnie podkreślić – miały też duże znaczenie militarne i łączyły Iławę z innymi strategicznymi ośrodkami wojskowymi na terenie Prus Wschodnich.

srubarudzicz1910Wraz z budową magistrali toruńsko-wystruckiej, na peryferiach Iławy przystąpiono do wznoszenia pierwszego budynku dworca. Niewielki gmach rozebrano pod koniec XIX wieku. Na jego miejscu, w związku z intensywną eksploatacją obu linii i rozbudową węzła kolejowego, stanął nowy obiekt. Wybudowano go w stylu neogotyckim. Niedawno przywrócono mu jego dawny blask. Drugi iławski dworzec, przeznaczony wyłącznie do obsługi ruchu pasażerskiego, wybudowano niedaleko zabudowań Starego Miasta w związku z powstaniem linii malborsko-mławskiej.

orth1916W sierpniu 1902 roku oddano do użytku linię Iława – Nowe Miasto Lubawskie – Tama Brodzka. Mimo gotowych projektów i planów, nigdy nie zrealizowano natomiast budowy linii kolejowej Iława – Zalewo.

Dziś trudno wyobrazić sobie, jak wyglądałaby Iława, gdyby nie kolej. Jej wpływ na rozwój miasta i życie mieszkańców był ogromny. Gdyby nie kolej, Iława nie byłaby dziś tym miastem, jakie znamy.

 


Zdjęcia

Dworzec Główny (Ostbahnhof, Hauptbahnhof)

dworzec1

dworzec3

dworzec4

dworzec2

dworzec10

Dworzec Miejski (Stadtbahnhof)

dworzec5

dworzec6

dworzec7

dworzec8

dworzec9


Dokumenty

SKMBT_36314101014100Dokument z akt osobowych (zaświadczenie o posiadanych kwalifikacjach) iławskiego kolejarza Karla Johna, wystawiony w listopadzie 1934 roku (zbiory własne)

SKMBT_36314101014130Dokument z akt osobowych (wniosek o pożyczkę) iławskiego kolejarza Adolfa Cyburskiego, wystawiony w listopadzie 1934 roku (zbiory własne)

SKMBT_36314101014110Dokument z akt osobowych (zwolnienie lekarskie) iławskiego kolejarza Adolfa Cyburskiego, wystawiony w kwietniu 1935 roku (zbiory własne)

SKMBT_36314101014101Dokument z akt osobowych (życiorys) iławskiego kolejarza Karla Johna, wystawiony w listopadzie 1934 roku (zbiory własne)

SKMBT_36314101014121Dokument z akt osobowych iławskiego kolejarza Adolfa Cyburskiego, wystawiony 23 grudnia 1920 roku (zbiory własne)

SKMBT_36314101014120Dokument wystawiony 9 listopada 1943 roku przez kasę dworcową w Iławie (zbiory własne)

 


 Bilety kolejowe

biletyzestaw4 biletyzestaw3 biletyzestaw2 biletyzestaw1

Bilety kolejowe z tras Iława – Lubawa, Ostróda, Susz, Wrocław, Płock i Malbork oraz karty peronowe (zbiory własne)

biletyzestaw5

Bilety kolejowe Iława – Grudziądz (ze zbiorów Marcina Żyndy)


 Mapy

liniakolejowaprzebieg

Przebieg linii kolejowej Berlin-Ejdkuny (zbiory własne)


Tablice

tablicaplucieperony

Tablica emaliowana, informująca o zakazie plucia na perony, schody i w wagonach pociągów (ze zbiorów Pawła Skonieczki)


Inne

papierosnica1papierosnica2papierosnica3

Srebrna papierośnica z grawerem „W dniu imienin Kierownikowi Oddz. Napraw Parowozów ofiaruje Załoga, Iława dn. 20 XI 59 r.” (ze zbiorów Antykwariatu Toruńskiego)

3 thoughts on “Kolejnictwo

  1. jestem wzruszona moj ojciec pracował w latach 60- 69 r. najpierw w parowozowni a potem jezdził dalekobierznymi kursami nazywał sie Kazimierz Pruchniewski czy ktoś z jego dawnych kolegow kojarzy? A wogole robicie kawał dobrej roboty czytam wszystkie wpisy o Iławie choc jestem tak daleko ale to moje miasto

Dodaj komentarz